[ الوضع فى أسماء الإشارة و الضمائر ] ثم إنه قد انقدح مما حققناه أنه يمكن أن يقال إن المستعمل فيه فى مثل أسماء الإشارة و الضمائر أيضا عام و أن تشخصه إنما نشأ من قبل طور استعمالها حيث إن أسماء الإشارة وضعت ليشار بها إلى معانيها و كذا بعض الضمائر و بعضها ليخاطب به المعنى و الإشارة و التخاطب يستدعيان التشخص كما لا يخفى ، فدعوى أن المستعمل فيه فى مثل [ هذا ] أو هو أو إياك إنما هو المفرد المذكر و تشخصه إنما جاء من قبل الإشارة أو التخاطب بهذه الألفاظ إليه فإن الإشارة أو التخاطب لا يكاد يكون إلا إلى الشخص أو معه ، غير مجازفة . وضع در خبر و انشاء : مطلب ديگرى كه مرحوم آخوند در امر ثانى مطرح مىكند اين است كه : باب خبر و باب انشاء هم مثل باب حرف و اسم است و در اصل معنا فرقى ندارند و اختلاف در كيفيت و نحوهء استعمال است . توضيح : به‌طور كلى ، جملات از نظر اخبارى و انشائى بودن سه دسته هستند : 1 . برخى از جملات صد در صد اخبارى هستند و تنها به منظور حكايت از ثبوت امرى به‌كار مىروند ، مانند : « ضرب زيدٌ بكراً » ، « جاء المسافر » ، « قدم الحاج » . 2 . بخشى از جمله‌ها صد درصد انشائى هستند و در مقام انشاء و ايجاد معنا به كار مىروند ، مانند : اقيموا الصلاة ، « إعملوا كذا و كذا » ، سارعوا الى مغفرة من ربكم . 3 . قسمتى از جمله‌ها هم دو چهره دارند و در هر دو مقام قابل استفاده و كاربرد هستند ؛ گاهى در مقام انشاء به كار مىآيند و گاهى در مقام اخبار ؛ مانند جميع صيغ عقود ، و ايقاعات . مانند كلمهء « بعتُ » كه به معناى « فروختم » مىباشد . هم حالت انشائى دارد و هم اخبارى . براى مثال ، ده روز قبل اتومبيلت را فروخته‌اى و الآن مىگويى : « بعت سيّارتى » ، اين اخبار است ؛ ولى گاهى در بنگاه معاملات ماشين نشسته و با مشترى در حال معامله هستى و در اين مقام مىگويى « بعتك سيّارتى » كه اين انشاست . با اين ويژگى آيا واژهء « بعت » دو معنا دارد ؟ پاسخ آن است كه خير « بعت » معنى فروختم است و تنها يك معنا دارد ؛ ولى به دو منظور از آن استفاده مىشود : 1 . گاهى براى خبر دادن و حكايت كردن از وقوع امرى در گذشته ، آن را استعمال مىكنيم ، كه در اين صورت وقتى مىگوييم « بعت » اين اخبار است . 2 . و گاهى در مقام انشاء و ايجاد معنى - به نفس اين لفظ - بر آمده و به اين منظور آن را به‌كار مىبريم كه اين انشاست . پس إنشا و اخبار و يا به تعبير بهتر « بعت » انشائى با « بعت » اخبارى از لحاظ معنا و مستعمل فيه متفق و متحدند و تفاوت مذكور مربوط است به غرض و منظور مستعمل و مقام استعمال ؛ نه در اصل معنا .